Terwijl de Europese Unie (EU) verder vooruitgang boekt in de richting van haar doelstelling van ‘koolstofneutraliteit’, versnelt Tsjechië, een belangrijk energieknooppunt in Midden- en Oost-Europa, de aanpassing van haar energiestructuur. De afgelopen jaren is de geïnstalleerde capaciteit van hernieuwbare energiebronnen zoals wind- en zonne-energie in Tsjechië blijven stijgen. De uitdagingen voor de stabiliteit van het elektriciteitsnet, veroorzaakt door de wisselvalligheid en volatiliteit van deze energiebronnen, zijn echter steeds prominenter geworden.
Als kerninstrument voor flexibele regelgevingBatterij-energieopslagsystemen(BESS) hebben een steeds strategischere rol op zich genomen. In 2026 heeft de Tsjechische regering officieel een reeks gespecialiseerd regelgevingsbeleid voor BESS geïntroduceerd, waarmee een alomvattend raamwerk werd gecreëerd dat drie belangrijke dimensies bestrijkt:-netverbinding, subsidieondersteuning en markttoegang. Dit beleid heeft obstakels voor de ontwikkeling van de energieopslagindustrie weggenomen en een repliceerbaar praktisch voorbeeld gesteld voor de regulering van energieopslag in Midden- en Oost-Europa.
I. Achtergrond van de beleidsintroductie: dubbele eisen voor integratie van hernieuwbare energie en energiezekerheid
Het nieuwe regelgevingsbeleid voor energieopslag in Tsjechië is geen toeval; het is een onvermijdelijk antwoord op de huidige staat van de energietransitie en de praktische behoeften. Intern was eind 2024 hernieuwbare energie verantwoordelijk voor 38% van de totale elektriciteitsopwekking in Tsjechië. Van deze bronnen groeide de geïnstalleerde capaciteit van zonne-PV jaarlijks met ruim 25%. De vertraging bij de upgrades van de netinfrastructuur heeft in sommige regio's echter geleid tot inperking van wind- en zonne-energie. Het piek-scheer- en dalvulvermogen- van energieopslagsystemen zijn van cruciaal belang geworden om dit probleem aan te pakken.
Extern vereist de Net{0}}Zero Industry Act van de EU dat lidstaten hun geïnstalleerde capaciteit voor energieopslag tegen 2030 tien keer moeten vergroten (vergeleken met het niveau van 2020). Als belangrijke deelnemer aan de energiemarkt van de EU moet Tsjechië zijn regelgevingskader optimaliseren om dit doel te bereiken. Bovendien hebben schommelingen in het energieaanbod, veroorzaakt door geopolitieke conflicten, Tsjechië er verder toe aangezet energieopslag te beschouwen als een belangrijk middel om de zelfvoorziening op energiegebied- te vergroten en de energiezekerheid te garanderen. Deze overlappende factoren waren gezamenlijk de drijvende kracht achter de introductie van het nieuwe regelgevende beleid voor energieopslag in 2026
II. Kernkader van het nieuwe beleid voor 2026: bouwen aan een ‘accelerator’ voor de ontwikkeling van energieopslag via drie dimensies
(1) Netverbinding: gestandaardiseerde normen verlagen de toegangsbarrières tot het net
Moeilijkheden bij de aansluiting op het elektriciteitsnet en complexe procedures waren ooit grote knelpunten die de ontwikkeling van energieopslag in Tsjechië beperkten.
Het nieuwe beleid voor 2026 verduidelijkt de technische normen en procedurele normen voor de netaansluiting van energieopslagsystemen, met als belangrijkste hoogtepunt de volledige afstemming op de technische kaders van de EU. Volgens de nieuwe regelgeving moeten alle net-gekoppelde energieopslagprojecten voldoen aan de technische vereisten gespecificeerd in PPDS P4 (bijlage 4 bij de distributiesysteembeheerregels), die zich richt op belangrijke indicatoren zoals omvormerspanningsregeling, frequentierespons en laag-voltage ride--mogelijkheden om compatibiliteit tussen energieopslagsystemen en het elektriciteitsnet te garanderen.
Ondertussen vereenvoudigt het nieuwe beleid de goedkeuringsprocedures voor netaansluitingen. Voor gedistribueerde energieopslagprojecten met een capaciteit van minder dan of gelijk aan 10 MW heeft een "archiefsysteem" het vorige "goedkeuringssysteem" vervangen, waardoor de goedkeuringstijdlijn wordt verkort van 6 maanden naar 2 maanden en de projectimplementatiecycli aanzienlijk worden verkort. Bovendien zijn netbeheerders verplicht om de planning en inrichting van de nationale aansluitpunten voor energieopslag tegen eind 2026 te voltooien, waarbij de aansluitcapaciteiten en technische parameters worden verduidelijkt om duidelijke richtlijnen te bieden voor de projectontwikkeling.
(2) Subsidiesteun: tastbare financiering stimuleert grootschalige marktontwikkeling op- schaal
Om de geïnstalleerde capaciteit voor energieopslag snel uit te breiden, lanceerde de Tsjechische regering in 2026 een speciaal subsidieprogramma voor de bouw van energieopslag-dat algemeen wordt beschouwd als het 'middelpunt' van het nieuwe beleid. Met een totaal budget van 27,9 miljoen euro wil het programma de implementatie ondersteunen van energieopslagprojecten met een totale capaciteit van 1,5 GWh, die verschillende toepassingsscenario's omvatten, waaronder gecentraliseerde, gedistribueerde energieopslag en energieopslag aan de gebruikers-zijde.
De kernkenmerken van het subsidiebeleid zijn inclusiviteit en flexibiliteit: aan de ene kant dekt de subsidie energieopslagprojecten waarbij gebruik wordt gemaakt van alle technische routes-of het nu gaat om lithium--ionbatterijen, stroombatterijen of natrium--ionbatterijen-waarbij technische discriminatie wordt geëlimineerd. Daar staat tegenover dat de subsidieratio kan oplopen tot 50% van de totale projectinvestering, met een maximale subsidie van 3 miljoen euro per project. Belangrijk is dat de uitbetaling van subsidies gekoppeld is aan de daadwerkelijke operationele prestaties van projecten, waarbij een minimaal jaarlijks beschikbaarheidspercentage van 90% na aansluiting op het elektriciteitsnet vereist is om een efficiënt gebruik van subsidiefondsen te garanderen.
Bovendien hanteren subsidieaanvragen een combinatie van 'wie het eerst- komt, het eerst- maalt' en 'op verdienste- gebaseerde ondersteuning'-principes, waarbij voorrang wordt gegeven aan energieopslagprojecten in combinatie met hernieuwbare energie om de ontwikkeling van modellen voor 'integratie van zonne-opslag' en 'integratie van- windopslag' te bevorderen.
(3) Markttoegang: het versoepelen van entiteitsbeperkingen en het activeren van diverse bedrijfsmodellen
Door de Elektriciteitswet te wijzigen introduceert het nieuwe beleid van 2026 grote aanpassingen in de regels voor markttoegang voor energieopslagsystemen, waarbij de kern ligt in het doorbreken van monopolies en het openstellen van de markt. Vóór dit beleid werden energieopslagprojecten in Tsjechië voornamelijk gedomineerd door netwerkbedrijven en grote energiebedrijven, waardoor het moeilijk werd voor kleine en middelgrote- ondernemingen (MKB) en externe- dienstverleners om de markt te betreden.
Het nieuwe beleid bepaalt duidelijk dat energieopslagsystemen onafhankelijk kunnen functioneren of geïntegreerd kunnen worden met energieopwekkings-, transmissie- en distributiefaciliteiten. Het breidt ook de marktdeelnemers uit naar gewone gebruikers en onafhankelijke aanbieders van energieopslagdiensten, waardoor de industriële barrières volledig worden doorbroken. Nog belangrijker is dat het nieuwe beleid duidelijke eigendomsrechten en transactierechten verleent aan eigenaren van energieopslagprojecten, waardoor ze energieopslagcapaciteit kunnen splitsen, verkopen of leasen aan verschillende entiteiten, zoals netwerkbedrijven en industriële gebruikers.
Dit heeft geleid tot diverse bedrijfsmodellen, waaronder capaciteitsleasing, aanvullende diensten en piek-valley-arbitrage. Industriële gebruikers kunnen bijvoorbeeld de elektriciteitskosten tijdens piekuren- verlagen door energieopslagcapaciteit te leasen, terwijl netwerkbedrijven energieopslagdiensten kunnen aanschaffen om fluctuaties in de netbelasting aan te pakken-waardoor de commerciële waarde van energieopslagprojecten volledig wordt ontsloten.
III. Impact van de nieuwe beleidsimplementatie: herstructurering van het industriële ecosysteem en kansen voor opkomende markten
(1) Directe impuls voor industriële ontwikkeling
Na de implementatie van het nieuwe beleid heeft de Tsjechische markt voor energieopslag een “dubbele groei in schaal en kwaliteit” laten zien. Volgens prognoses van de sector zal de geïnstalleerde capaciteit voor energieopslag in Tsjechië tussen 2026 en 2030 toenemen van de huidige 0,3 GWh naar 3,5 GWh, wat neerkomt op een samengesteld jaarlijks groeipercentage (CAGR) van meer dan 50%.
Gedistribueerde energieopslag zal de belangrijkste motor van deze groei zijn- en zal profiteren van zowel de inclusiviteit van het subsidiebeleid als de openstelling van de MKB- en gebruikers-zijmarkten, die een groot aantal kleinschalige- energieopslagprojecten zullen voortbrengen (minder dan of gelijk aan 10 MW).
Tegelijkertijd zullen de routes voor energieopslagtechnologie meer gediversifieerd worden. Naast reguliere lithium-ionbatterijen zullen er ook technologieën voor energieopslag met lange-duur, zoals flowbatterijen en energieopslag met perslucht, meer toepassingsscenario's krijgen. Met name bij projecten voor het scheren van -side peak- grids zullen de voordelen van langdurige energieopslag- geleidelijk prominenter worden.
(2) Empowerment-effect op marktentiteiten
Voor ontwikkelaars van energieopslag hebben subsidiesteun en vereenvoudigde netaansluitingsprocedures de risico's voor projectinvesteringen verminderd, waardoor actieve deelname van zowel internationaal kapitaal als lokale ondernemingen is aangetrokken. Momenteel zijn internationale giganten op het gebied van energieopslag, zoals Tesla en CATL, begonnen zich op de Tsjechische markt te ontwikkelen, waarbij ze samenwerken met lokale bedrijven om grootschalige- energieopslagprojecten te ontwikkelen.
Voor industriële gebruikers hebben de openstelling van energieopslag aan de gebruikers-zijde en subsidiesteun investeringen in energieopslag economisch haalbaar gemaakt. Door middel van 'eigen-consumptie + piek-dalarbitrage' kunnen industriële gebruikers de elektriciteitskosten met 15% tot 20% verlagen. Verwacht wordt dat de geïnstalleerde capaciteit van industriële energieopslag aan de gebruikers-zijde in 2026 zal verdrievoudigen.
Voor netwerkbedrijven zal de grootschalige toepassing van energieopslagsystemen de druk op netwerkinvesteringen effectief verlichten. Door ondersteunende diensten voor energieopslag aan te schaffen, kunnen netwerkbedrijven de kapitaalinvesteringen in netwerkupgrades en renovaties verminderen en tegelijkertijd de operationele efficiëntie van het netwerk verbeteren.
(3) Grote betekenis voor de energietransitie
De snelle ontwikkeling van de energieopslagindustrie zal solide steun bieden voor de grootschalige ontwikkeling van duurzame energie in Tsjechië. Er wordt voorspeld dat hernieuwbare energie in 2030 ruim 50% van de totale elektriciteitsopwekking in Tsjechië zal uitmaken. Naast andere voordelen zal het piekvermogen- van energieopslagsystemen het integratiepercentage van zonne- en windenergie verhogen van de huidige 85% naar 98%.
Ondertussen zullen de flexibele regelgevende mogelijkheden van energieopslagsystemen de veerkracht van het Tsjechische energiesysteem vergroten, waardoor de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zoals Russisch aardgas wordt verminderd en de zelfvoorziening op energiegebied- wordt verbeterd.
Bovendien zal de ontwikkeling van de energieopslagindustrie de gecoördineerde modernisering van upstream en downstream industriële ketens stimuleren, waardoor de groei in aanverwante sectoren zoals batterijproductie, systeemintegratie en exploitatie- en onderhoudsdiensten wordt gestimuleerd,-waardoor talloze banen worden gecreëerd en een nieuwe impuls wordt gegeven aan de economische groei.
IV. Uitdagingen en vooruitzichten: ontwikkelingsproblemen aanpakken te midden van kansen
Ondanks de sterke impuls die het nieuwe beleid geeft, wordt de Tsjechische markt voor energieopslag nog steeds geconfronteerd met verschillende uitdagingen. Ten eerste: hoewel de kosten van energieopslagtechnologie blijven dalen, moet de economische levensvatbaarheid van energieopslagtechnologieën met een lange levensduur nog steeds worden verbeterd, waarbij sommige projecten nog steeds afhankelijk zijn van subsidies om winstgevendheid te bereiken.
Ten tweede is het recyclingsysteem voor energieopslagprojecten nog niet volledig opgezet en moeten de technische normen en regelgevingsregels voor het recyclen van batterijen verder worden verfijnd. Ten derde zijn er nog geen grensoverschrijdende mechanismen voor transactietransacties op het gebied van energieopslag opgezet, waardoor het moeilijk is om energieopslagbronnen met elkaar te verbinden tussen Tsjechië en buurlanden zoals Duitsland en Oostenrijk-, waardoor de algehele gebruiksefficiëntie van energieopslagsystemen wordt beperkt.
Vooruitkijkend zal de Tsjechische regering haar regelgevingssysteem voor energieopslag verder optimaliseren. Aan de ene kant wordt verwacht dat er in 2026 gespecialiseerde regelgeving voor batterijrecycling zal worden ingevoerd, waarbij een 'Extended Producer Responsibility (EPR)-systeem' zal worden opgezet om het volledige-levenscyclusbeheer van energieopslag te verbeteren. Aan de andere kant zal het de ontwikkeling bevorderen van grensoverschrijdende transactiemechanismen voor energieopslag op EU-niveau om de optimale toewijzing van energieopslagbronnen in Midden- en Oost-Europa te bereiken.
Voor marktdeelnemers zullen technologische innovatie en businessmodelinnovatie kerncompetenties worden. Bedrijven moeten zich concentreren op gebieden als R&D op het gebied van energieopslagtechnologie met lange- duur, de gecoördineerde optimalisatie van energieopslag en nieuwe energie, en het ontwerp van gediversifieerde serviceproducten om marktkansen te benutten.
Conclusie: Het nieuwe beleid voor energieopslag luidt een nieuw hoofdstuk in voor de Tsjechische energietransitie
De implementatie van het nieuwe regelgevingsbeleid voor batterij-energieopslag uit 2026 in Tsjechië markeert een belangrijke mijlpaal in de ontwikkeling van de energieopslagindustrie in Midden- en Oost-Europa.
Door een combinatie van beleid-waaronder gestandaardiseerde netaansluiting, gerichte subsidiesteun en open markttoegang-heeft Tsjechië met succes institutionele belemmeringen voor de ontwikkeling van energieopslag aangepakt en de vitaliteit van de markt geactiveerd. Gedreven door zowel beleidsdividenden als de marktvraag zal de Tsjechische energieopslagindustrie een nieuwe fase ingaan van grootschalige, hoogwaardige ontwikkeling op-schaal,{4}}, die krachtige steun zal bieden voor het bereiken van de doelstelling van koolstofneutraliteit van de EU.
Ondertussen bieden de Tsjechische regelgevingspraktijken waardevolle ervaringen voor andere Midden- en Oost-Europese landen. Naarmate de regionale markten voor energieopslag zich op een gecoördineerde manier ontwikkelen, zal energieopslag een kernmotor worden die de energietransitie in Midden- en Oost-Europa aanstuurt, waardoor een nieuw hoofdstuk wordt geschreven in een groene en-koolstofarme ontwikkeling.
